COMPLYSPHERE · AI ACT REGISTER
Ενημερωτικό
Τεχνητή Νοημοσύνη στον δημόσιο τομέα: νομοθεσία, υποχρεώσεις και όρια της εφαρμογής.
Ενημέρωση: 21 Νοεμβρίου 2026
1. Τι είναι ο AI Act
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689, γνωστός ως AI Act, θέτει κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ). Σκοπός του είναι η ασφαλής χρήση της, με προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ως ευρωπαϊκός κανονισμός εφαρμόζεται άμεσα στα κράτη μέλη· η εθνική νομοθεσία συμπληρώνει θέματα όπως οι αρμόδιες αρχές και οι διαδικασίες.
Οι απαιτήσεις δεν είναι ίδιες για όλα τα συστήματα. Υπάρχουν απαγορευμένες πρακτικές, ειδικές υποχρεώσεις για συστήματα υψηλού κινδύνου και υποχρεώσεις διαφάνειας, για παράδειγμα όταν κάποιος συνομιλεί με ΤΝ ή όταν παράγεται συνθετικό περιεχόμενο. Προβλέπεται επίσης επαρκής εξοικείωση του προσωπικού με την ΤΝ. Η αξιολόγηση εξαρτάται από τον πραγματικό σκοπό, τα δεδομένα και την επίδραση στους ανθρώπους — όχι απλώς από την ονομασία του λογισμικού. Ένας δημόσιος φορέας είναι συνήθως χρήστης του συστήματος, αλλά συγκεκριμένες αλλαγές ή διαθέσεις του μπορεί να συνεπάγονται και υποχρεώσεις παρόχου.
2. Η ελληνική υποχρέωση καταχώρισης
Ο ν. 5321/2026 (ΦΕΚ Α΄ 114/20.07.2026), στο άρθρο 21, προβλέπει ενιαίο Μητρώο συστημάτων ΤΝ στην Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Αφορά τους φορείς του δημόσιου τομέα που προσδιορίζει ο νόμος. Κάθε τέτοιος φορέας που σκοπεύει να χρησιμοποιήσει σύστημα ΤΝ οφείλει να υποβάλει δήλωση καταχώρισης έργου πριν από την έναρξη λειτουργίας του. Η εθνική καταχώριση δεν περιορίζεται μόνο στα συστήματα υψηλού κινδύνου.
Για ήδη χρησιμοποιούμενα συστήματα: το άρθρο 25 παρ. 2 προβλέπει υποβολή αμελλητί και πάντως όχι πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2026, εφόσον χρησιμοποιούνταν πριν από την έναρξη ισχύος του νόμου. Η ημερομηνία είναι ανώτατο όριο, όχι άδεια αναβολής της προετοιμασίας.
Η δήλωση περιλαμβάνει έντεκα ελάχιστες ενότητες: ονομασία, σκοπό και δημόσιο συμφέρον, χρονοδιάγραμμα, κατηγορίες δεδομένων, τεχνικά χαρακτηριστικά και μοντέλα, αποφάσεις ή πράξεις που υποστηρίζει το σύστημα, κινδύνους για δικαιώματα, τεκμηριωμένη ταξινόμηση, μέτρα ασφάλειας και τις δύο εκτιμήσεις επιπτώσεων, εφόσον απαιτούνται. Ο αρμόδιος για τη δήλωση προσδιορίζεται στο άρθρο 21 παρ. 4, ανάλογα με τον φορέα· ο λογαριασμός διαχειριστή στην εφαρμογή δεν απονέμει από μόνος του αυτή την αρμοδιότητα.
3. Ποιες άλλες υποχρεώσεις μπορεί να υπάρχουν
Η καταχώριση δεν εξαντλεί τις υποχρεώσεις. Ανάλογα με τη χρήση, μπορεί να απαιτούνται ανθρώπινη εποπτεία, ενημέρωση των προσώπων, παρακολούθηση λειτουργίας, τήρηση αρχείων και άλλες ενέργειες του AI Act. Για ορισμένα συστήματα υψηλού κινδύνου προβλέπεται επίσης καταχώριση στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων· αυτή είναι διαφορετική διαδικασία από το ελληνικό Μητρώο.
FRIA είναι η εκτίμηση επιπτώσεων στα θεμελιώδη δικαιώματα του άρθρου 27 του AI Act: εξετάζει πώς η χρήση επηρεάζει τους ανθρώπους και ποια μέτρα προστασίας χρειάζονται. DPIA είναι η εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία προσωπικών δεδομένων του άρθρου 35 του ΓΚΠΔ, όταν η επεξεργασία είναι πιθανό να επιφέρει υψηλό κίνδυνο. Δεν απαιτούνται αυτομάτως και οι δύο για κάθε σύστημα, ούτε η μία υποκαθιστά την άλλη.
Ο AI Act εφαρμόζεται σταδιακά. Οι ημερομηνίες εξαρτώνται από τη διάταξη, την κατηγορία και τις μεταβατικές ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων των τροποποιήσεων του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/1744. Δεν υπάρχει μία κοινή ημερομηνία για όλες τις απαιτήσεις. Μελλοντική έναρξη μιας απαίτησης δεν καταργεί την εθνική υποχρέωση δήλωσης ούτε τις ήδη ισχύουσες υποχρεώσεις προστασίας δεδομένων.
4. Τι καλύπτει το ComplySphere
Το ComplySphere AI Act Register βοηθά τον φορέα να οργανώσει τις πληροφορίες και να προετοιμάσει τη δήλωση, χωρίς ο απλός χρήστης να χρειάζεται να γνωρίζει εξειδικευμένους νομικούς όρους. Παρέχει:
- Ξεχωριστό ιδιωτικό χώρο ανά φορέα, με εξουσιοδοτημένους χρήστες και φακέλους συστημάτων.
- Καθοδηγούμενη συμπλήρωση της πραγματικής χρήσης, συγκέντρωση τεκμηρίων και εντοπισμό στοιχείων που λείπουν, με στοχευμένα ερωτήματα προς τον προμηθευτή.
- Προκαταρκτική εικόνα απαιτήσεων και προτάσεις ΤΝ με παραπομπές, χωριστά από τις επιβεβαιωμένες απαντήσεις του φορέα.
- Προετοιμασία των έντεκα ενοτήτων, σχέδια εκτιμήσεων επιπτώσεων όπου χρειάζεται και εξαγωγές Word/Excel για τον φάκελο.
- Εγχειρίδιο με PDF, οδηγό βημάτων και βοηθό για τη χρήση της εφαρμογής και γενική ενημέρωση AI Act.
5. Τι δεν καλύπτει η εφαρμογή
Δεν είναι το επίσημο κρατικό Μητρώο και δεν πραγματοποιεί αυτόματη υποβολή σε δημόσια αρχή. Η λήψη αρχείου ή η επικύρωση μέσα στην εφαρμογή δεν ισοδυναμεί με κρατική καταχώριση. Ο αρμόδιος ακολουθεί την επίσημη διαδικασία και καταγράφει το πραγματικό αποδεικτικό υποβολής.
Δεν αποτελεί πιστοποίηση συμμόρφωσης, άδεια λειτουργίας, νομική γνωμοδότηση ή πλήρη τεχνικό έλεγχο του συστήματος. Δεν αντικαθιστά τον προμηθευτή, την αρμόδια υπηρεσία, τον υπεύθυνο προστασίας δεδομένων ή άλλον αρμόδιο όταν απαιτείται η συμμετοχή τους. Δεν είναι συνολική πλατφόρμα συμμόρφωσης ΓΚΠΔ ή NIS2. Τα σχέδια FRIA/DPIA δεν είναι αυτομάτως ολοκληρωμένες εκτιμήσεις και οι προτάσεις ΤΝ δεν αποτελούν επιβεβαιωμένα γεγονότα ή δεσμευτικές νομικές αποφάσεις.
Η πληρότητα ενός φακέλου δείχνει ότι έχουν συμπληρωθεί οι απαιτούμενες πληροφορίες, όχι ότι το σύστημα είναι νόμιμο. Άγνωστα στοιχεία παραμένουν εκκρεμή: δεν μετατρέπονται σε «δεν απαιτείται» ή σε χαρακτηρισμό χαμηλού κινδύνου.
6. Τι χρειάζεται να κάνει ο χρήστης
Καταγράψτε κάθε σύστημα ΤΝ που χρησιμοποιείται ή σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθεί στον φορέα. Περιγράψτε τη συγκεκριμένη χρήση, συμπληρώστε όσα γνωρίζετε και ζητήστε τα τεχνικά στοιχεία που λείπουν από τον προμηθευτή. Ο αρμόδιος του φορέα επιβεβαιώνει τον φάκελο και τις αποφάσεις που τον αφορούν. Έπειτα πραγματοποιείται η επίσημη υποβολή μέσω της προβλεπόμενης διαδικασίας και τηρείται το αποδεικτικό της. Η βασική εργασία είναι η σωστή καταγραφή· ειδικός έλεγχος χρειάζεται όπου προκύπτει ουσιαστικό ζήτημα, όχι ως πρόσθετο στάδιο για κάθε απλή καταχώριση.